Hein Heidbuchel - professor interne geneeskunde aan de KU Leuven

Mijmeringen over een humaniora-tijd…? Flarden die uit een vorig leven lijken te komen, maar anderzijds nog verweven zijn met vele waarden van het heden. Pater Leo als begeestering voor het Latijn, tot en met zaterdagmiddag, en als handelaar in zijn schoolwinkeltje. De spreuken van vooraan op het prikbord in de klas klinken door tot op vandaag. Pater Directeur als ondoorgrondelijke mengeling van strengheid en beminnelijkheid, autoriteit en toegankelijkheid. De laatste geestelijken zijn prominent aanwezig in de herinneringen aan de eerste dagen van mijn college-tijd. Zij maakten ook de grote veranderingen aanschouwelijk in de zes jaar dat de school evolueerde van een exclusief internaat naar een exclusief externaat, van geestelijken naar leken aan het roer, van 150 naar meer dan 300 leerlingen, van een kleine vriendenclub (waar eerstejaars alle zesdejaars kenden, en vice versa) naar een soms chaotisch groeiende gemeenschap. Maar zij stonden symbool en garant voor het feit dat een school meer is dan een leerfabriek. Dat een gezonde geest in een gezond lichaam thuishoort. Dat ‘werk’ even belangrijk was als ‘voetbal op het groot’. Dat tolerantie geen loos begip is. Het zijn allemaal evenveel waarden die tot op vandaag in mij doorleven.
Door de snelle groei van de school was er ook een grote instroom van (toen) jonge leerkrachten. Het was leuk om vanop de banken de clash der generaties te zien, maar het was vooral leerrijk te zien hoe dit nooit tot grote conflicten leidde. We gingen met onze klas regelmatig op praatavonden/bezoeken bij de leerkrachten. Dit met “Dead Poet Society” vergelijken zou niet correct zijn, omdat er geen leraars van school hoefden op te stappen… Maar die avonden zijn tekenend voor het wederzijds vertrouwen en het gevoel samen met de leerkrachten aan een project te werken. Die gemoedelijkheid is het grote handelsmerk van hoe ik SALCO heb beleefd. Leraars die met Meneer/Mevrouw Voornaam werden aangesproken: ik blijf het tot op vandaag als en ideale mix zien tussen vriendschappelijkheid en respect, kameraadschap en toch genoeg afstandelijkheid. SALCO was daarin voor op zijn tijd, al zijn die SALCO-waarden vandaag spijtig genoeg ook niet meer steeds van de tijd.
Ik heb sinds mijn eigen SALCO-jaren niet veel contact meer gehad met de school, wel met ex-leerlingen en –leraars, en kan dus niet inschatten in hoeverre dat waardenpatroon van toen nu nog levend is. Als ik voorbij rijd treurt mijn hart wel om de vergane glorie van de grote boomgaarden, waar meer nog dan op de voetbalvelden bondgenootschappen ontstonden. Maar de statige oprijlaan is er nog steeds, de school ligt nog steeds in het groen van de bezinning, het lijkt me nog steeds die oase van studie en ontspanning in een hectischer wordende wereld. Ik rij verder en heb mooie herinneringen.

Stefaan Walgrave - professor Politieke en Sociale Wetenschappen aan de UA

Tussen 1978 en 1984 versleet ik mijn, eerst korte en later lange, broek op het Sint-Albertuscollege (SALCO) toen nog een zuivere jongensschool. In die tijd, het lijkt wel of bompa aan het woord is, kwam er vooraleer je je inschreef nog een echte pater Karmeliet bij je ouders thuis op bezoek. Wat die kwam doen, is me nog steeds een raadsel; boze tongen beweerden dat hij kwam kijken of je familie wel rijk genoeg was maar ik heb dat nooit kunnen geloven. Ik herinner me heel goed hoe hij in ons salon een ernstig gesprek met mijn ouders voerde terwijl ik al snel verveeld buiten ging spelen.
‘Haasrode’ stond bekend als een eliteschool, maar ik heb het vooral ervaren als een kleine en warme school. Natuurlijk waren de gangen even koud en kil (en blinkend) als elders, natuurlijk gaven de WC’s dezelfde geur af als overal, natuurlijk was het schoolleven soms behoorlijk hard met strenge studiemeesters en genadeloze conflicten op de speelplaats, maar in Haasrode was je zeker geen nummer. De meeste leraars, er waren geen vrouwelijke leerkrachten, kenden alle leerlingen bij naam; dat was vaak een voordeel, soms een nadeel. ‘Den dikke’, zijnde pater directeur die overigens helemaal niet dik maar wel kaal was, was het hart van de school. Een geweldige kerel, impulsief, zachtaardig, scherpzinnig, eeuwig op sandalen, supporter van La Gantoise, ironisch, moraliserend, cinefiel.
Het is altijd wat lastig om te zeggen dat een school het verschil maakt. Terwijl je op de middelbare school zit, verander je zelf helemaal en verandert de wereld om je heen ook. Misschien was het in een ander school net eender gelopen. Maar er zijn toch een paar dingen die ik op het conto van Haasrode wil schrijven. In Haasrode heb ik leren schrijven, niet zozeer zonder fouten maar wel om gedachten en ideeën helder op papier te zetten. Ik herinner me vele opstellen en ellenlange verhandelingen. In Haasrode heb ik leren discussiëren en argumenteren. In de klas in de clinch gaan met de leerkrachten en medeleerlingen over alles en nog wat, het was bijna dagelijkse kost. In Haasrode heb ik de politieke microbe opgedaan. Het was de tijd van de grote anti-rakettenbetogingen en dat conflict werd al bijna even hard in de school als op de Brusselse straten uitgevochten. Gelukkig hadden we in de klas uitgesproken linkse en rechtse leerlingen, hetzelfde gold trouwens voor de leraars, en dus werd er stevig op los gedebatteerd. Ik vermoed dat het daaraan ligt dat ik later PSW ben gaan studeren en politieke wetenschapper ben geworden. In Haasrode deed ik de nieuwsgierigheid op over hoe (sociale) zaken in elkaar zitten. Als dat duidt op een eliteschool dan mogen alle scholen van mij gerust elitair zijn. Ik herinner me lessen over de generatieve-transformatieve gammatica van Chomsky, bijvoorbeeld, niet dat ik er toen (en nu) veel van begreep maar de curiositeit was wel gestimuleerd. In Haasrode heeft de zin om te sporten mij definitief in de greep gekregen. Elke middag sjotten, en met veel plezier op woensdagnamiddag blijven om nog meer te sjotten, om thuis verder te sjotten. Veel voetballen zit er niet meer in nu, ik mis de meterslange tackles op het natte gras, maar sport blijft mijn belangrijkste ontspanning.
Ik weet niet of het huidige SALCO hetzelfde is dan het toenmalige Haasrode. Leraars zijn in grote mate anders, gebouwen ouder, er zijn zowaar meisjes bijgekomen, ‘den dikke’ is er niet meer, het eten is zonder twijfel beter, het zwembad zal wel gedempt zijn, het ‘groot’ (voetbalterrein) heeft misschien een andere naam… Maar ik hoop van harte dat er iets van Haasrode is overgebleven in SALCO.

Sarah De Vos - kunstenares (http://www.sarahdevos.be)